Pomysł na zmianę szkolnictwa wyższego

16 lutego 2016

Polska polityka w Internecie ma kilku bohaterów, w dużej mierze są to postacie z tzw. grona antysystemowego, gdzie wyróżnić wystarczy nazwiska prezesów tych partii – Korwin-Mikke, Winnicki, Marusik – by zdać sobie sprawę z jednej sprawy. Ci panowie w obecnych warunkach nie zasiądą przy sterach państwa. Dlaczego? Dlatego, że to są kosmici.

I nie jest moim zamiarem – broń Boże! – używać tego określenia pejoratywnie. Jest to raczej próba wyjaśnienia obecnych ich osiągów, mimo ogromnej niejednokrotnie pracy intelektualnej, jakie te środowiska wykazują. To nie są ludzie, którzy powiedzą, w jakim stopniu i kolejności prywatyzować szkolnictwo, jak przeformatować służbę zdrowia, w jakiej kolejności i przy jakiej koniunkturze należy podnieść VAT, a obniżyć PIT/CIT nie doprowadzając do nadmiernych fluktacji, odsunąć byłych członków PZPR z życia publicznego itp. To są – z perspektywy obecnego układu – rewolucjoniści, którzy mówią o szybkiej prywatyzacji wszystkich sektorów, likwidacji podatków oraz zakazaniu pełnienia funkcji publicznych przez komunistów natychmiast i ustawowo.

Nie staram się – znów broń Boże! – również twierdzić, że wszystkie te pomysły są złe. Tak nie uważam, ale chciałbym wyrazić obawę, iż większość ludzi nie jest w stanie – i nawet nie chce – wyobrazić sobie abstrakcyjnie całości tych przeobrażeń. Dlatego też niezwykle cenię w polskim życiu publicznym osoby, które mają konkretne pomysły na reformy wewnątrz tego, co już mamy. Prowadząc dyskusję, która nie traktuje o zupie w jeziorze i tego konsekwencjach (libertarianie wiedzą, o czym mówię), ale raczej o tym, jak konkretne sektory państwa powinny być krok po kroku zmieniane. Jedną z takich osób jest z pewnością dr hab. Robert Gwiazdowski, Prezydent CAS.

Po tym rozbudowanym wstępie chciałbym teraz powiedzieć, iż w tej pracy również chciałbym skupić się na rozwiązaniach faktycznych, a nie abstrakcyjnych dywagacjach.

Tematem pracy jest szkolnictwo wyższe.

Przywołałem wcześniej nazwisko Prezydenta CAS, ale nie przypadkowo. Właśnie Adam Smith w XVIII. wieku uwidocznił i rozpropagował w świecie prawdę oczywistą, że wszyscy rodzimy się wolni i równi. Autonomia ludzka jest skorelowana w dużej mierze z rozwojem świadomości i możnością podejmowania suwerennych decyzji przez jednostkę. Dlatego też ciężko mówić o tym, iż niemowlak lub dziecko 10-letnie było niewolnikiem przez fakt przymusowej edukacji.

W mojej opinii każdy człowiek powinien mieć szansę na rozwój i edukację, a są to rzeczy, których nie jesteśmy w stanie jako wspólnota, państwo republikańskie zapewnić inaczej niż poprzez przymus skierowany do rodziców. Przymus mówiący o pozwoleniu dziecku na rozwinięcie skrzydeł. Należy jednocześnie wyciągnąć konsekwencje z moich słów, gdyż określam możność samostanowienia dopiero od momentu samoświadomości. Co z tego wynika? Ano to, że w pewnym momencie przymus – ale i przywilej! – edukacyjny powinien wygasnąć. W mojej ocenie dzieje się to zdecydowanie za późno.

Na chwilę spróbujmy sobie coś wyobrazić.

W miejscowości Mała Wieś żyje sobie Kasia i Piotr. Obydwoje chodzą wspólnie do szkoły, są w jednej klasie. Jedną różnicą jest, iż rodzice Kasi są zamożniejsi od rodziców Piotra. W wieku 18 lat nadchodzi egzamin maturalny, który obydwoje zdają. Kasia z wynikiem średnim, Piotr z wynikiem bardzo dobrym. Składają swoje papiery na jedną uczelnię w Dużym Mieście i na ten sam kierunek, ale z drobną różnicą – Kasia na studia stacjonarne, a Piotr na niestacjonarne. W październiku trafiają na uczelnię, gdzie spędzają 5 lat. Gdzie problem?

Piotr jest zmuszony wybrać studia zaoczne, gdyż nie stać go na opłacenie swojego mieszkania, utrzymania oraz materiałów uczelnianych w systemie stacjonarnym i aby stworzyć sobie szansę zdobycia wykształcenia, jest zmuszony do podjęcia pracy. Tylko dlaczego ten sam Piotr, który nie ma pieniędzy na studiowanie stacjonarne, musi miesiąc w miesiąc składać opłaty za studiowanie na uczelni i utrzymywać studentów bogatszych, takich jak Kasia? Czyż system, w którym biedny płaci na bogatszego nie jest niegodziwością?

W mojej opinii jest. I jest również patologią, a moje rozważania nie są abstrakcją, tylko rzeczywistością, z jaką duża część moich znajomych miała okazję się spotkać. Nie jestem w tym miejscu zwolennikiem rzecz jasna likwidacji opłat za studia zaoczne. Jestem raczej zwolennikiem wprowadzenia opłat za studia dzienne i to w wysokości obecnych zaocznych. Będzie to upodobnienie się do prywatnych uczelni, ale szkolnictwo wyższe publiczne w przeważającej mierze i tak pozostanie czołowym, gdyż niedługo wchodzić będzie pokolenie niżu demograficznego i nie ma czasu na wielkie przetasowania na rynku edukacyjnym. A może właśnie takie opłaty nawet wzmocniły by ten rodzaj edukacji dając dodatkowe źródło finansowania?

W 2017 roku w Polsce 50% dorosłych ma posiadać wyższe wykształcenie, co powoduje efekt mutatis mutandis inflacji ekonomicznej. Tylko, że tutaj przedmiotem staje się dyplom akademicki tracący na wartości. Dlatego też opłaty za studiowanie miałyby okazję spowodować wstępną selekcję. Ludzie bez pomysłu na siebie nie podejmowaliby studiów bez przyszłości, obciążając budżet pozostałych podatników. Ci, którzy faktycznie chcieliby studiować, a nie mieliby środków, na wzór dzisiejszy – podjęliby studia w systemie zaocznym. Ponadto pragnę zauważyć, iż tytuł magistra miałby szansę znów zyskać na wartości, gdyż dzisiaj znaczy on mniej niż niegdysiejsza matura. I nie jest to złośliwość, a zwykła statystyka.

Wprowadzenie opłat doprowadziłoby nie tylko do selekcji studentów, ale również kierunków. Wiele obecnie otwieranych nie jest ani popartych długowieczną tradycją (jak np. filozofia, teologia, które na uniwersytetach powinny pozostać), ani nie przynoszą żadnych zysków na rynku pracy, który jest miernikiem ich wartości. Kierunki te służą do przetrzymania na kilka lat ludzi w próżni, a następnie wypuszczenia ich w świat, który nie ma nic wspólnego z podejmowanymi przedmiotami.

Ciężko również ukryć fakt, iż wysublimowanie studentów do liczby wyłącznie tych, którzy faktycznie są zainteresowani studiowaniem, mogłoby po początkowych cięciach, ostatecznie doprowadzić do podwyższenia poziomu edukacji. Wedle prawa prof. Bogusława Wolniewicza „masa ciągnie w dół” – w dzisiejszym systemie liczba studentów wymusza na profesorach akademickich obniżanie poziomu celem zachowania studenta (ergo funduszy budżetowych). W sytuacji, gdy student również płaci, w jego interesie będzie więcej energii włożyć w naukę, a szkolnictwo będzie miało 2 źródła finansowania – budżet oraz kieszeń studenta.

Niektóre działania – pierwotnie wydające się nierentowne – ostatecznie mogą powodować zysk. Dlatego też uważam za potrzebne, a wręcz konieczne, rozbudowanie systemu stypendialnego w proponowanym systemie. Uważam, iż jednostki wybitniejsze powinny starać się o stypendia już pod koniec szkoły średniej i podejmując studia, a stypendia te powinny tym najwybitniejszym gwarantować studia darmowe (zwolnienie z opłat), a gdy to potrzebne, to również pozostałe opłaty związane z tokiem studiów. Ten węzeł jednakowoż powinien mieć dwa końce i tym drugim końcem powinno być związanie studenta warunkiem pracy w Polsce przez kilka lat po studiach lub – w razie wyjazdu zagranicę – przeobrażenie stypendium w pożyczkę i zobligowanie studenta do zwrotu pieniędzy w ratach.

Nie jest to rzecz jasna jedyny problem dzisiejszego szkolnictwa, ale uważam najistotniejszy, gdyż gruntowny, przeobrażający rynek pracy, finansowanie szkolnictwa, zmianę mentalności społecznej. Jednakowoż zeszłoroczna decyzja Trybunału Konstytucyjnego o darmowym studiowaniu także drugiego i następnych kierunków, oddala nas od tego rozwiązania. Dlatego życzyłbym sobie, by w polskim światku dyskusji politycznej więcej było racjonalnych rozwiązań i pomysłów na uzdrawianie gospodarki, a mniej abstrakcji i gdybania, populizmów.
By nie było wątpliwości – pisał beztroski student studiów dziennych.

/Paweł Szala

Polub NamZależy.pl

Subskrybuj NamZależy.pl



Loading Facebook Comments ...

Polacy czują się bezpiecznie w Polsce, jednak sceptycznie oceniają potencjał militarny kraju

Jadwiga Staniszkis krytykuje Andrzeja Dudę: ludzie tego pokroju, bez charyzmy, powinni usuwać się w cień

Jarosław Wałęsa: mój ojciec jest bardzo wybuchowym politykiem (...) Tłumaczę mu, żeby się troszeczkę dystansował od bieżącej polityki (video)

Tomasz Piątek, autor książki o Antonim Macierewiczu zapowiedział pozwy przeciwko prawicowym mediom

Andrzej Duda na 72. Sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ

Prezes TVP Jacek Kurski miał wypadek samochodowy

Tragedia w Meksyku. Trzęsienie ziemi zabiło co najmniej 224 osoby (video)

Witold Waszczykowski docenił zachowanie Donalda Trumpa

Kidawa-Błońska: zawsze może być lepszy szef partii, ale szefa partii zmienia się w demokratycznych wyborach

Przeprowadzono ekshumacje kolejnej ofiary katastrofy w Smoleńsku. Rodzina była przeciwna tym działaniom

Patryk Jaki o sprawie noworodka z Białogardu: intuicja mi podpowiada, że ci rodzice mogą mieć wiele racji (video)

Podkomisja smoleńska rozpada się? Kolejni eksperci Macierewicza opuszczają prezydium

Zbigniew Stonoga zaniepokojony o swoje życie. „Czy oni chcą mnie zabić?”

Paweł Kukiz krytykuje politykę przyjmowania uchodźców do państw europejskich

Rafał Ziemkiewicz uderza w PiS. Publicysta stawia Kukiza przed Kaczyńskim

Adam Hofman: prezydent uznał, że rola, aby tylko jeździć i otwierać różne ładne miejsca, nie jest dla niego wystarczająca (video)

Konrad Berkowicz: wielu wychowanków Korwin-Mikkego jest w Sejmie - być może niektórzy do niego wrócą (video)

Patryk Jaki: Europa będzie zmuszona do przemyślenia na nowo postulatu zaostrzenia kar, włącznie z wprowadzeniem kary śmierci

Zamieszanie wokół Cejrowskiego. Podróżnikowi wypomniano słowa o Szczecinie, który jego zdaniem "nie jest polskim miastem" (video)

MON chce kupić elementy obrony powietrznej Patriot. Trwają rozmowy, jednak Polska może nie uzyskać tego, czego oczekuje

Kolejny huragan uderzy w Karaiby. Ogłoszono stan pogotowia

Dekoncentracja mediów na ostatniej prostej

Zakonnicy w Belgii nadal będą wykonywać eutanazję. Duchowni nie posłuchali rady papieża Franciszka

Antonii Macierewicz zamierza kupić francuskie okręty podwodne

Wojciech Cejrowski: Rosjanie nie mają przewagi sprzętowej nad NATO, natomiast mają przewagę w ludziach (video)

Kolejna próba nuklearna Korei Północnej. Pocisk przeleciał nad Japonią

Atak nożownika w Paryżu. Zatrzymany mógł współpracować z Państwem Islamskim

Jarosław Gowin skomentował najnowszy odcinek "Ucha Prezesa". Polityk podziękował za rolę Andrzejowi Sewerynowi (video)

Sekretarz stanu KPRM o narzucanych kwotach uchodźców: Polska nigdy się na to nie zgodzi

500+ nie trafionym programem prorodzinnym? Wskazuje na to najnowsze badanie

Top