Konstatacja (wartości)

16 lutego 2016

Przychylny Polakom pisarz angielski, nawrócony na anglikanizm, a następnie na katolicyzm powiedział niegdyś zdanie: „Kiedy ludzie przestają wierzyć w Boga, to nie jest tak, że w nic nie wierzą, ale wierzą w cokolwiek.” Był to pisarz Gilbert Keith Chesterton, który odwiedził nasz kraj w 1927 roku. Minęło ponad 75 lat od tej chwili i raison d’ etre tychże słów wydaje mi się nawet aktualniejszy. Popularność telewizyjnych oraz internetowych wróżek, wróżbitów z Maciejem na czele w ostatnich latach wzrasta. Zjawisko to skorelowane jest także z zaskakującą wiarą w nadprzyrodzoną, sprawczą moc człowieka, który jest już w stanie nie tylko przewidzieć przyszłość, ale także zbudować idealny ustrój, idealne społeczeństwo i doskonałe prawo.

No właśnie – prawo… Zasadniczym cenzusem, oddzielającym grubą kreską ustroje wolnościowe od ustrojów niewolniczych, było od niepamiętnych czasów podejście do natury ludzkiej. Systemy o profilu niewolniczym, charakteryzowały się chorobą naprawy człowieka w nowym, wspaniałym świecie. Systemy wolnościowe akceptowały naszą grzeszność i pozostawiały swobodę samookreślenia. To, co dzisiaj nazywamy biegunką legislacyjną wynika z tej pierwszej wizji. Filozofia z kolei, kładąca grunt pod budowę prawa, a ze swej istoty pozytywistyczna, bardzo często opierana jest na twierdzeniu Protagorasa „Miarą wszystkich rzeczy jest człowiek”. Znacie to prawda? A kto słyszał odpowiedź Platona: „Jednak miarą wszystkich rzeczy jest Bóg”? Ręka do góry.

Jak słusznie w „Korzeniach totalitaryzmu” zauważyła to Hannah Arendt – dzisiaj człowiek zapomina o tym, że jest wyłącznie panem, a nie twórcą świata. Opierając się jednak na początkowej sentencji Chestertona dochodzimy do wniosku, że duchowość (a może religijność?) leżą w ludzkiej naturze. W związku z tym rodzi się pytanie: jak połączyć sferę potrzeb spirytualnych z bałwochwalczą wiarą we własne możliwości?

Odpowiedź jest prosta! Tworząc na najwyższym szczeblu międzynarodowym akty opiewające w zbawienną chęć ochrony ludzkich wartości (na wzór ochraniającego, lecz transcendentnego Boga). Przykładem takiego dokumentu jest Karta praw podstawowych przyjęta jako element implicite Traktatu Lizbońskiego czy też ostatnimi czasy coraz powszechniejsze rozszerzanie generacji praw człowieka. Akta te są traktowane jako per se pozytywistyczne, a mają stać się odnośnikiem praw naturalnych. Logika? Jaka logika? Bo na pewno nie Akwinaty! Pomijając sam fakt sensu istnienia takiego dokumentu oraz jego wartość w życiu przeciętnego zjadacza chleba, warto zwrócić uwagę na liczbę zawartych tam praw. Zasadniczo cała machina praw generacyjnych jest niewiele warta właśnie ze względu na swą ilość, która wpływa na powstanie zjawiska znanego nam z ekonomii, a mianowicie mutatis mutandis inflacji z dopiskiem „legislacyjna”.

Co jest celem tej zmiany mówił już prof. Bogusław Wolniewicz – „Całe to megalomaństwo ma jeden, prosty cel. Sławi się pod niebiosa godność człowieka, ogłasza się go za gospodarza Wszechświata po to, by sam wszedł bez oporu w przygotowane mu po cichu chomąto.”

Po analizie teorii i praktyki dochodzimy do konstatacji, że prawo wykorzenione z tradycji, religii, wiary nie jest w żaden – poza prawnym usankcjonowaniem – społecznie legitymizowane, a wartości są chwiejne, gdyż zależne od chwilowej woli ludzkiej. Stąd tytuł artykułu. Jeśli więc aksjologia, która z definicji powinna być elementem trwałym, staje się plastyczna, oznacza to, iż w praktyce jej nie ma. A cytując znakomitego papieża-filozofa Jana Pawła II: „Historia uczy, że demokracja bez wartości łatwo przemienia się w jawny lub zakamuflowany totalitaryzm.”

W Niemczech, przed wybuchem II WŚ, w gronie prawniczym prym wiodły poglądy pozytywistyczne na prawo, czyli uznanie prawa stanowionego, ludzkiego za wyłączne. Jednym z przedstawicieli tej szkoły był profesor prawa Gustav Radbruch, który następnie przeżył okres wojny oglądając owoce założonej koncepcji w praktyce. I wtedy w jego życiu zaszła zmiana. Stwierdził, że prawo ludzkie nie może być wyłącznym odnośnikiem moralnym ludzkiego postępowania. Stworzył koncepcję „ustawowego bezprawia”, w której dumnie uznał, że „prawo w momencie, gdy staje się rażąco niesprawiedliwe, przestaje być prawem”. Brzmi to doprawdy niezwykle, ale gdy spojrzymy na to od pragmatycznej strony, to wniosek ten tak naprawdę sprowadzić możemy do jednego słowa – kapitulacja.

Problemem dziś już nie jest jednak dyskusja stricte akademicka, ale rzeczywistość chwytająca nas swymi mackami i nie tylko przekonująca do własnych racji, ale wydająca rozkazy słuszności. Nie wymaga ona już także podporządkowania czynów. Żąda uległości myśli.
A jak to określa eurodeputowany KNP – Michał Marusik – „prawo powinno opierać się na logice i etyce”. Dzisiaj nie mamy ani jednego, ani drugiego. Pora na zmiany.

„Najbardziej uderzająca różnica między starożytnymi i nowożytnymi sofistami polega na tym, że starożytni zadowalali się w dyskusji ulotnym zwycięstwem kosztem prawdy, podczas gdy nowożytni pragną trwalszych zwycięstw kosztem rzeczywistości. Inaczej mówiąc, starożytni sofiści niweczyli godność ludzkiej myśli, nowożytni zaś niweczą godność ludzkiego działania. Starożytni manipulatorzy logiki stanowili problem dla filozofów, podczas gdy nowożytni manipulatorzy faktów stają na drodze historyka. Niszczona jest sama historia, kiedy bowiem fakty przestaje się interpretować jako zasadniczą część minionego i dzisiejszego świata, a nadużywa się ich do udowodnienia takich czy innych poglądów, zagrożona jest sama możliwość rozumienia dziejów, wynikająca stąd, że historię uprawiają ludzie, a zatem i ludzie mogą ją pojąć.” – Hannah Arendt

Paweł Szala

źródło zdjęcia: chesterton.org

Polub NamZależy.pl

Subskrybuj NamZależy.pl



Loading Facebook Comments ...

Polacy czują się bezpiecznie w Polsce, jednak sceptycznie oceniają potencjał militarny kraju

Jadwiga Staniszkis krytykuje Andrzeja Dudę: ludzie tego pokroju, bez charyzmy, powinni usuwać się w cień

Jarosław Wałęsa: mój ojciec jest bardzo wybuchowym politykiem (...) Tłumaczę mu, żeby się troszeczkę dystansował od bieżącej polityki (video)

Tomasz Piątek, autor książki o Antonim Macierewiczu zapowiedział pozwy przeciwko prawicowym mediom

Andrzej Duda na 72. Sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ

Prezes TVP Jacek Kurski miał wypadek samochodowy

Tragedia w Meksyku. Trzęsienie ziemi zabiło co najmniej 224 osoby (video)

Witold Waszczykowski docenił zachowanie Donalda Trumpa

Kidawa-Błońska: zawsze może być lepszy szef partii, ale szefa partii zmienia się w demokratycznych wyborach

Przeprowadzono ekshumacje kolejnej ofiary katastrofy w Smoleńsku. Rodzina była przeciwna tym działaniom

Patryk Jaki o sprawie noworodka z Białogardu: intuicja mi podpowiada, że ci rodzice mogą mieć wiele racji (video)

Podkomisja smoleńska rozpada się? Kolejni eksperci Macierewicza opuszczają prezydium

Zbigniew Stonoga zaniepokojony o swoje życie. „Czy oni chcą mnie zabić?”

Paweł Kukiz krytykuje politykę przyjmowania uchodźców do państw europejskich

Rafał Ziemkiewicz uderza w PiS. Publicysta stawia Kukiza przed Kaczyńskim

Adam Hofman: prezydent uznał, że rola, aby tylko jeździć i otwierać różne ładne miejsca, nie jest dla niego wystarczająca (video)

Konrad Berkowicz: wielu wychowanków Korwin-Mikkego jest w Sejmie - być może niektórzy do niego wrócą (video)

Patryk Jaki: Europa będzie zmuszona do przemyślenia na nowo postulatu zaostrzenia kar, włącznie z wprowadzeniem kary śmierci

Zamieszanie wokół Cejrowskiego. Podróżnikowi wypomniano słowa o Szczecinie, który jego zdaniem "nie jest polskim miastem" (video)

MON chce kupić elementy obrony powietrznej Patriot. Trwają rozmowy, jednak Polska może nie uzyskać tego, czego oczekuje

Kolejny huragan uderzy w Karaiby. Ogłoszono stan pogotowia

Dekoncentracja mediów na ostatniej prostej

Zakonnicy w Belgii nadal będą wykonywać eutanazję. Duchowni nie posłuchali rady papieża Franciszka

Antonii Macierewicz zamierza kupić francuskie okręty podwodne

Wojciech Cejrowski: Rosjanie nie mają przewagi sprzętowej nad NATO, natomiast mają przewagę w ludziach (video)

Kolejna próba nuklearna Korei Północnej. Pocisk przeleciał nad Japonią

Atak nożownika w Paryżu. Zatrzymany mógł współpracować z Państwem Islamskim

Jarosław Gowin skomentował najnowszy odcinek "Ucha Prezesa". Polityk podziękował za rolę Andrzejowi Sewerynowi (video)

Sekretarz stanu KPRM o narzucanych kwotach uchodźców: Polska nigdy się na to nie zgodzi

500+ nie trafionym programem prorodzinnym? Wskazuje na to najnowsze badanie

Top