Konstatacja (wartości)

16 lutego 2016

Przychylny Polakom pisarz angielski, nawrócony na anglikanizm, a następnie na katolicyzm powiedział niegdyś zdanie: „Kiedy ludzie przestają wierzyć w Boga, to nie jest tak, że w nic nie wierzą, ale wierzą w cokolwiek.” Był to pisarz Gilbert Keith Chesterton, który odwiedził nasz kraj w 1927 roku. Minęło ponad 75 lat od tej chwili i raison d’ etre tychże słów wydaje mi się nawet aktualniejszy. Popularność telewizyjnych oraz internetowych wróżek, wróżbitów z Maciejem na czele w ostatnich latach wzrasta. Zjawisko to skorelowane jest także z zaskakującą wiarą w nadprzyrodzoną, sprawczą moc człowieka, który jest już w stanie nie tylko przewidzieć przyszłość, ale także zbudować idealny ustrój, idealne społeczeństwo i doskonałe prawo.

No właśnie – prawo… Zasadniczym cenzusem, oddzielającym grubą kreską ustroje wolnościowe od ustrojów niewolniczych, było od niepamiętnych czasów podejście do natury ludzkiej. Systemy o profilu niewolniczym, charakteryzowały się chorobą naprawy człowieka w nowym, wspaniałym świecie. Systemy wolnościowe akceptowały naszą grzeszność i pozostawiały swobodę samookreślenia. To, co dzisiaj nazywamy biegunką legislacyjną wynika z tej pierwszej wizji. Filozofia z kolei, kładąca grunt pod budowę prawa, a ze swej istoty pozytywistyczna, bardzo często opierana jest na twierdzeniu Protagorasa „Miarą wszystkich rzeczy jest człowiek”. Znacie to prawda? A kto słyszał odpowiedź Platona: „Jednak miarą wszystkich rzeczy jest Bóg”? Ręka do góry.

Jak słusznie w „Korzeniach totalitaryzmu” zauważyła to Hannah Arendt – dzisiaj człowiek zapomina o tym, że jest wyłącznie panem, a nie twórcą świata. Opierając się jednak na początkowej sentencji Chestertona dochodzimy do wniosku, że duchowość (a może religijność?) leżą w ludzkiej naturze. W związku z tym rodzi się pytanie: jak połączyć sferę potrzeb spirytualnych z bałwochwalczą wiarą we własne możliwości?

Odpowiedź jest prosta! Tworząc na najwyższym szczeblu międzynarodowym akty opiewające w zbawienną chęć ochrony ludzkich wartości (na wzór ochraniającego, lecz transcendentnego Boga). Przykładem takiego dokumentu jest Karta praw podstawowych przyjęta jako element implicite Traktatu Lizbońskiego czy też ostatnimi czasy coraz powszechniejsze rozszerzanie generacji praw człowieka. Akta te są traktowane jako per se pozytywistyczne, a mają stać się odnośnikiem praw naturalnych. Logika? Jaka logika? Bo na pewno nie Akwinaty! Pomijając sam fakt sensu istnienia takiego dokumentu oraz jego wartość w życiu przeciętnego zjadacza chleba, warto zwrócić uwagę na liczbę zawartych tam praw. Zasadniczo cała machina praw generacyjnych jest niewiele warta właśnie ze względu na swą ilość, która wpływa na powstanie zjawiska znanego nam z ekonomii, a mianowicie mutatis mutandis inflacji z dopiskiem „legislacyjna”.

Co jest celem tej zmiany mówił już prof. Bogusław Wolniewicz – „Całe to megalomaństwo ma jeden, prosty cel. Sławi się pod niebiosa godność człowieka, ogłasza się go za gospodarza Wszechświata po to, by sam wszedł bez oporu w przygotowane mu po cichu chomąto.”

Po analizie teorii i praktyki dochodzimy do konstatacji, że prawo wykorzenione z tradycji, religii, wiary nie jest w żaden – poza prawnym usankcjonowaniem – społecznie legitymizowane, a wartości są chwiejne, gdyż zależne od chwilowej woli ludzkiej. Stąd tytuł artykułu. Jeśli więc aksjologia, która z definicji powinna być elementem trwałym, staje się plastyczna, oznacza to, iż w praktyce jej nie ma. A cytując znakomitego papieża-filozofa Jana Pawła II: „Historia uczy, że demokracja bez wartości łatwo przemienia się w jawny lub zakamuflowany totalitaryzm.”

W Niemczech, przed wybuchem II WŚ, w gronie prawniczym prym wiodły poglądy pozytywistyczne na prawo, czyli uznanie prawa stanowionego, ludzkiego za wyłączne. Jednym z przedstawicieli tej szkoły był profesor prawa Gustav Radbruch, który następnie przeżył okres wojny oglądając owoce założonej koncepcji w praktyce. I wtedy w jego życiu zaszła zmiana. Stwierdził, że prawo ludzkie nie może być wyłącznym odnośnikiem moralnym ludzkiego postępowania. Stworzył koncepcję „ustawowego bezprawia”, w której dumnie uznał, że „prawo w momencie, gdy staje się rażąco niesprawiedliwe, przestaje być prawem”. Brzmi to doprawdy niezwykle, ale gdy spojrzymy na to od pragmatycznej strony, to wniosek ten tak naprawdę sprowadzić możemy do jednego słowa – kapitulacja.

Problemem dziś już nie jest jednak dyskusja stricte akademicka, ale rzeczywistość chwytająca nas swymi mackami i nie tylko przekonująca do własnych racji, ale wydająca rozkazy słuszności. Nie wymaga ona już także podporządkowania czynów. Żąda uległości myśli.
A jak to określa eurodeputowany KNP – Michał Marusik – „prawo powinno opierać się na logice i etyce”. Dzisiaj nie mamy ani jednego, ani drugiego. Pora na zmiany.

„Najbardziej uderzająca różnica między starożytnymi i nowożytnymi sofistami polega na tym, że starożytni zadowalali się w dyskusji ulotnym zwycięstwem kosztem prawdy, podczas gdy nowożytni pragną trwalszych zwycięstw kosztem rzeczywistości. Inaczej mówiąc, starożytni sofiści niweczyli godność ludzkiej myśli, nowożytni zaś niweczą godność ludzkiego działania. Starożytni manipulatorzy logiki stanowili problem dla filozofów, podczas gdy nowożytni manipulatorzy faktów stają na drodze historyka. Niszczona jest sama historia, kiedy bowiem fakty przestaje się interpretować jako zasadniczą część minionego i dzisiejszego świata, a nadużywa się ich do udowodnienia takich czy innych poglądów, zagrożona jest sama możliwość rozumienia dziejów, wynikająca stąd, że historię uprawiają ludzie, a zatem i ludzie mogą ją pojąć.” – Hannah Arendt

Paweł Szala

źródło zdjęcia: chesterton.org

Polub NamZależy.pl

Subskrybuj NamZależy.pl



Loading Facebook Comments ...

Korea Północna rośnie w siłę. Kim Dzong Un zamierza przeprowadzić kolejną próbę pocisku międzykontynentalnego

Paweł Kukiz: Platformiarze spazmów dostają, że im "Pucz - Reaktywacja" nie wyszedł

Kuriozalna sytuacja. Radny PO zaatakował przechodnia kawałkiem pizzy (video)

Norweski dziennik w wulgarnych słowach obraził prezydenta Dudę: pies stał się mężczyzną

Ultimatum dla Polski. Komisja Europejska daje PiS miesiąc na rozwiązanie problemu dotyczącego sądownictwa

Patryk Jaki uderza w prezydenta Andrzeja Dudę: jestem nim bardzo zawiedziony (video)

Korwin-Mikke o wymiarze sprawiedliwości: nie powinno być tak, że sądownictwem zajmuje się minister sprawiedliwości albo premier (video)

Ukraińcy chcą zarabiać coraz więcej w Polsce. "Na rękę" oczekują nawet 2000 zł

Paweł Kukiz o dziennikarzu: Lis- czołowy manipulator i propagandysta tuskowego dworu- po raz kolejny przeinaczył moją wypowiedź

W cieniu ubiegłotygodniowych awantur ws. sądownictwa Sejm zajmował się kilkoma istotnymi projektami. Czekają nas m.in. podwyżki

Konflikt narasta? Rzecznik PiS o wecie Andrzeja Dudy: Trudno zrozumieć decyzję prezydenta

Antoni Macierewicz: wymiar sprawiedliwości jest ostatnim szańcem sił postkomunistycznych i liberalnych

Prezydent Duda podpisał ustawę o sądach powszechnych

Transmitowane równocześnie orędzia premier Szydło i prezydenta Dudy wzbudziły wiele emocji. Zdaniem internautów TVP popełniło błąd (video)

Włosi w specyficzny sposób protestują przeciw imigrantom. Na polu rolnym wykoszono wielki "obrazek" przeciw UE i cudzoziemcom (video)

Kukiz zaatakował protestujących ws. sądownictwa: oszaleliście??? Mam stanąć obok Platformy?

Weto prezydenta Dudy oburzyło PiS. Jak zareaguje Kaczyński? (video)

Demonstracje przed domem Grzegorza Schetyny we Wrocławiu

Andrzej Duda zawetował dwie ustawy o sądownictwie. PiS rozczarowane zachowaniem prezydenta (video)

Adam Andruszkiewicz ostrzega: wpływowa fundacja powiązana z Sorosem przygotowuje plany organizacji "polskiego majdanu"

Od niedzieli pigułka "dzień po" będzie dostępna tylko na receptę

Beata Tadla prowokuje Krystynę Pawłowicz? Dziennikarka opublikowała zdjęcie z siostrą posłanki

Donald Tusk chwali protestujących przeciw PiS: nie można zmarnować tej energii

Holenderska gazeta codzienna publikuje grafikę z karykaturą sikającego Kaczyńskiego

Senat przyjął w nocy ustawę o Sądzie Najwyższym. Przed parlamentem odbyły się kolejne demonstracje (video)

Przeciwnicy zmian w sądownictwie zaatakowali pod Sejmem posła Jakubiaka. Polityk został eskortowany w asyście kilkunastu policjantów

Wojciech Cejrowski o opozycji: to oni mówią plugawym językiem przy ośmiorniczkach (video)

Wiceszef MSWiA Jarosław Zieliński do opozycji: komuniści i esbecy, precz z łotrami

Najnowszy sondaż IBRiS dla Onetu: 52 proc. respondentów przeciwko PiS. Młodzi ludzie niezadowoleni

Orędzie premier Beaty Szydło: My jesteśmy władzą odpowiedzialną i jeśli na coś się umówiliśmy z obywatelami, to chcemy tego dotrzymać (video)

Top